اجمالى چند تن از اين خاندان است ، نقل ، مىشود : « حمّاد از مسيحيان بود و از خاندان وى كسانى كه به خدمت در ديوان ساسانى شناخته شده‌اند يكى زياد بن حمّاد و ديگرى عدىّ بن زيد و سوم زيد بن عدى است . اين خاندان هرچند اصلا از اعراب حيره بشمار مىرفتند ، ولى چون در ايران و در ميان خانواده‌هاى ايرانى تربيت يافته بودند به زبان و فرهنگ فارسى هم آشنائى داشتند . نعمان سوم پسر منذر چهارم پادشاه حيره كه در ميان اعراب به كنيهء ابو قابوس معروف است ( 580 - 602 يا 558 - 607 م . ) در نزد عدىّ بن زيد تربيت يافته بود . و اين‌كه وى پسر خود را به نام ايرانى كاووس ناميده و كنيهء خود را از نام همين پسر گرفته است ، اين را نتيجهء تربيت او كه به سرپرستى عدى انجام گرفته است دانسته‌اند . حمّاد بن زيد جدّ اعلاى اين خاندان چنان كه گذشت كاتب نعمان النصرى پادشاه حيره بود . حمّاد با يكى از بزرگ‌زادگان دربار ساسانى بنام فرخ ماهان دوستى داشت ، و اين شخص را در تربيت فرزندان حمّاد تأثير بسيار بود « 1 » » . ابو الفرج اصفهانى دربارهء اين خاندان شرح سودمندى نوشته كه در اينجا قسمتى از آن خلاصه مىشود . بنا به گفتهء اين مؤلّف فرخ ماهان ، زياد پسر حمّاد را كه زبان عربى آموخته بود نزد خود آورد و فارسى را نيز به وى بياموخت ، و او را در ديوان بريد به خدمت گمارد . زياد مدّتى در آن ديوان مشغول كار بود تا آن‌كه نعمان النصرى فرمانرواى حيره درگذشت . در فاصلهء مرگ نعمان تا هنگامى كه پادشاه ساسانى منذر بن ماء السماء را به پادشاهى حيره برگزيد ، زياد در اثر سعى و كوشش فرخ ماهان به فرمانروائى آنجا منصوب گرديد . باز بنا به گفتهء ابو الفرج ، هنگامى كه زياد به حيره رفت فرزند خود عدى را نزد فرخ ماهان گذاشت و فرخ ماهان او را با پسر خود شاهان مرد به مكتب فرستاد تا در نوشتن و خواندن فارسى مهارت يافت ، و در زبان عربى نيز توانا گرديد ، سپس شايستگى او را نزد خسروپرويز بستود تا پادشاه او را با فرزندان فرخ ماهان در ديوان بگماشت و كارهاى مربوط به حيره را به او واگذارد « 2 »

--> ( 1 ) - فرهنگ ايرانى پيش از اسلام و آثار آن در تمدّن اسلامى و ادبيّات عربى ، چاپ دوّم ، ص 99 به بعد . ( 2 ) - اغانى ، چاپ بيروت 1956 م . ، ج 2 ، ص 36 به بعد .